اگر یک روز درب یخچال را باز کرده‌اید و دیده‌اید کاهو یخ زده است یا ماست حالت کریستالی پیدا کرده است شما تنها نیستید! یخ‌زدن مواد‌غذایی در یخچال یکی از مشکل‌های رایج آشپزخانه است و معمولا هم به معنی خراب شدن کامل دستگاه نیست. در بیشتر مواقع با چند علت مشخص روبه‌رو هستیم که باعث می‌شود بخش یخچال رفتاری شبیه فریزر پیدا کند و انجماد ناخواسته مواد‌غذایی رخ بدهد.
این موضوع فقط ظاهر غذا را خراب نمی‌کند. وقتی منجمد شدن مواد‌غذایی تازه اتفاق می‌افتد بافت میوه و سبزیجات تغییر می‌کند و بعضی مواد مثل لبنیات یا سس‌ها کیفیت‌شان را از دست می‌دهند. به همین دلیل مهم است دقیقا بدانید دلیل یخ‌زدن مواد‌غذایی در قسمت یخچال چیست تا هم علت را درست تشخیص بدهید و هم جلوی تکرار یخ‌زدگی مواد‌غذایی داخل کابین را بگیرید.
۱. تنظیم پایین دما و سردشدن بیشازحد یخچال
یکی از ساده‌ترین دلیل‌ها برای انجماد مواد‌غذایی در یخچال این است که دمای یخچال خیلی پایین تنظیم شده باشد. وقتی دما به محدوده خیلی سرد نزدیک شود بعضی مواد مثل سبزیجات برگ‌دار یا تخم‌مرغ یا لبنیات زودتر آسیب می‌بینند و شما با سرد شدن غیرعادی مواد‌غذایی روبه‌رو می‌شوید.
این حالت بیشتر در قفسه‌های نزدیک مسیر باد سرد دیده می‌شود و ممکن است فقط چند قلم خاص یخ بزنند. در بسیاری از توصیه‌ها دمای مناسب بخش یخچال حدود 3 تا 5 درجه است. در بعضی راهنماها هم بازه 34 تا 38 فارنهایت مطرح می‌شود که تقریبا نزدیک 1 تا 3 درجه است.
اگر دما را به کمتر از حدود 2 درجه برسانید احتمال یخ زدن مواد تازه در یخچال بالا می‌رود و کم‌کم حس می‌کنید یخچال بیش از نیاز کار می‌کند و سرمای بیشازحد داخل یخچال شکل گرفته است.
۲. ترموستات خراب یا بد تنظیم شده
وقتی از خودتان می‌پرسید چرا یخچال مواد را یخ می‌زند یکی از اولین چیزهایی که باید به آن فکر کنید ترموستات است. اگر ترموستات روی عدد خیلی سرد تنظیم شده باشد دستگاه دیرتر دستور توقف سرمایش را می‌گیرد و نتیجه آن یخ زدن غذا در طبقات یخچال است. این حالت ممکن است ناگهانی شروع شود یا به مرور خود را نشان بدهد.
اگر ترموستات خراب شده باشد مشکل جدی‌تر می‌شود. در این وضعیت یخچال نمی‌تواند به موقع سرمایش را متوقف کند و عملا بخش یخچال در مسیر سردشدن بیشازحد یخچال می‌افتد. آن وقت ممکن است همه چیز در کابین یخ بزند و شما با یخ بستن مواد‌غذایی نگهداری‌شده روبه‌رو شوید حتی اگر قبلا چنین مشکلی نداشتید.
۳. خرابی سنسور دما یا برد کنترل و فرمان
گاهی مشکل دقیقا خود ترموستات نیست بلکه سنسورهای دما یا سیم‌کشی یا برد کنترل درست کار نمی‌کنند. وقتی سنسور دما عدد غلط بدهد یخچال تصور می‌کند هنوز گرم است و باید بیشتر سرد کند. نتیجه این خطا می‌تواند منجمد شدن مواد‌غذایی در قسمت یخچال باشد در حالی که شما تنظیمات را تغییر نداده‌اید و انتظار چنین سرمایی را نداشتید.
در این وضعیت معمولا الگوی یخ‌زدن هم نامنظم می‌شود. ممکن است یک سمت کابین بیشتر یخ بزند یا فقط یک قفسه دچار مشکل شود و بعد کم‌کم گسترده‌تر شود. این همان حالتی است که کاربر به شکل یخ‌زدگی مواد‌غذایی داخل کابین توصیف می‌کند چون حس می‌کند سیستم کنترل دما پایدار نیست و هر بار رفتار متفاوتی دارد.
۴. انسداد مسیرهای تهویه و خروجی‌های هوا در نوفراست
در یخچال‌های نوفراست هوا از مسیرهای داخلی عبور می‌کند تا دما یکنواخت بماند. اگر این مسیرها با یخ یا برفک یا حتی چیدمان اشتباه مواد غذایی گرفته شوند هوا درست پخش نمی‌شود. در نتیجه سرمای زیاد در یک نقطه جمع می‌شود و همان نقطه تبدیل به مرکز یخ بستن مواد‌غذایی در یخچال می‌شود.
این مشکل معمولا نزدیک خروجی‌های هوا یا پشت کابین بیشتر دیده می‌شود. اگر ظرف‌های بزرگ را دقیقا جلوی خروجی هوا بگذارید جریان هوا تغییر می‌کند و بعضی قفسه‌ها بیش از حد سرد می‌شوند. نتیجه می‌تواند تشکیل یخ روی مواد خوراکی باشد حتی وقتی بخش‌های دیگر یخچال حالت عادی دارند.
۵. پر بودن بیشازحد یخچال و توزیع بد مواد غذایی
پر کردن یخچال تا آخرین سانتی‌متر ممکن است حس خوبی بدهد اما از نظر عملکرد سرمایش به ضرر شما است. وقتی یخچال خیلی پر باشد گردش هوا محدود می‌شود و دستگاه برای جبران در بعضی ناحیه‌ها سرمای بیشتری ایجاد می‌کند. در این حالت ممکن است روی قفسه‌های نزدیک مسیر سرما یخ زدن مواد در قفسه‌ها اتفاق بیفتد و مواد دیگر فقط سرد بمانند.
این نوع مشکل معمولا به صورت یخ زدن مواد داخل کابین یخچال در چند نقطه مشخص شروع می‌شود. مثلا بطری‌ها یا ظرف‌ها که جلوی جریان هوا را گرفته‌اند باعث می‌شوند همان ناحیه به سمت سرمای بیشازحد داخل یخچال برود.
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند احتمال انجماد ناخواسته مواد‌غذایی بیشتر می‌شود چون سیستم مجبور است برای حفظ تعادل بیشتر کار کند.
۶. تماس مواد با دیواره پشت و یخ زدن مواد نزدیک دیواره در بخش یخچال
یکی از علت‌های بسیار رایج این است که مواد غذایی را چسبیده به دیواره پشت می‌چینیم. پشت کابین معمولا سردترین نقطه است و وقتی مواد مستقیم با آن تماس پیدا کنند امکان یخ زدن مواد نزدیک دیواره زیاد می‌شود.
این موضوع به‌ویژه برای سبزیجات و میوه‌ها و بعضی ظروف آبکی بیشتر اتفاق می‌افتد و می‌تواند باعث یخ بستن میوه و سبزیجات شود. در بسیاری از خانه‌ها این مشکل با این جمله شناخته می‌شود که چرا فقط چند چیز یخ می‌زند.
پاسخ همان نقطه سرد پشت کابین است. وقتی فضای تنفسی پشت محصولات را کم می‌کنید هوا و سطح سرد روی همان مواد اثر مستقیم می‌گذارد و نتیجه آن فریز شدن مواد‌غذایی در یخچال است حتی اگر دمای کلی دستگاه خیلی پایین نباشد.
| بخش / قطعه معیوب | نشانه مشکل | علت اصلی | راهکار |
|---|---|---|---|
| تنظیمات دما | بلوری شدن لبنیات و یخ‌زدگی سبزیجات | تنظیم دما روی مقادیر بسیار پایین (زیر ۲ درجه) | تنظیم مجدد دما در بازه استاندارد (۳ تا ۵ درجه سانتی‌گراد) |
| ترموستات | یکسره کار کردن و انجماد مواد در طبقات | تنظیم بیشازحد سرد یا خرابی در قطع به موقع سرمایش | کالیبره کردن تنظیمات یا تعویض ترموستات معیوب |
| سنسور دما / برد کنترل | یخ‌زدگی نامنظم و بدون تغییر تنظیمات | گزارش دمای اشتباه توسط سنسور یا اختلال برد | تست اهمی سنسور، بررسی سیم‌کشی و تعمیر برد |
| دریچه‌ها و خروجی‌های هوا | یخ‌زدگی مواد مجاور دریچه باد سرد | مسدود شدن مسیر جریان هوا با برفک یا چیدمان نامناسب | باز کردن مسیر خروجی هوا و حفظ فاصله ظروف از دریچه‌ها |
| گردش هوای داخلی (چیدمان) | یخ‌زدن موضعی مواد در برخی قفسه‌ها | پر بودن بیشازحد و ممانعت از گردش یکنواخت سرما | رعایت ظرفیت مجاز و چیدمان مناسب با حفظ فاصله |
| دیواره پشتی کابین | یخ‌زدگی اقلام چسبیده به ته یخچال | تماس مستقیم مواد غذایی با سردترین نقطه کابین | چیدمان مواد با فاصله حداقل چند سانتی‌متری از دیواره پشت |
| لاستیک درزگیر و تراز درب | کارکرد مداوم کمپرسور و انجماد مواد تازه | نفوذ هوای گرم به دلیل فرسودگی لاستیک یا تراز نبودن | تمیز کردن، تعویض لاستیک درزگیر یا رگلاژ و تراز درب |
۷. درب خوب بسته نمی‌شود و یخچال برای جبران مدام بیشتر سرد می‌کند
گاهی مشکل از داخل کابین نیست و از درب شروع می‌شود. اگر لاستیک دور درب خراب شده باشد یا درب کامل کیپ نشود هوای گرم وارد می‌شود. یخچال این را افت دما تشخیص می‌دهد و برای جبران بیشتر سرد می‌کند. در نتیجه به جای اینکه مشکل کمبود سرما حل شود شما با سردشدن بیشازحد یخچال روبه‌رو می‌شوید و بعضی مواد شروع به یخ‌زدن می‌کنند.
در بعضی موارد هم تراز نبودن دستگاه باعث می‌شود درب درست ننشیند. این علت ساده می‌تواند چرخه سرمایش را به سمت افراط ببرد و یخ زدن غذا در طبقات یخچال را ایجاد کند. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند یخچال دائما در تلاش برای حفظ دما می‌ماند و به مرور منجمد شدن مواد‌غذایی تازه بیشتر دیده می‌شود.
نتیجه‌گیری
دلیل یخ‌زدن مواد‌غذایی در قسمت یخچال معمولا به خاطر دمای خیلی پایین، خرابی ترموستات یا سنسور، به هم خوردن گردش هوا به دلیل انسداد مسیرها یا پر بودن کابین، تماس مواد با دیواره پشت، خوب بسته نشدن درب، ایراد دیفراست یا در موارد محدود مشکل در مدار سرمایش و گاز است.
