شنیدن صدای زیاد موتور یخچال همیشه به معنی خرابی قطعی نیست. یخچال در چرخه سرمایش صداهایی تولید می‌کند که گاهی طبیعی است و گاهی به مرور تبدیل به صدای آزاردهنده موتور می‌شود. تفاوت اصلی اینجا است که صداهای طبیعی معمولا کوتاه و قابل پیش بینی هستند اما سر و صدای غیرمعمول یخچال اغلب ماندگار می‌شود یا شدت می‌گیرد.
بخشی از صداها مثل بروز صدای مداوم کمپرسور یا شنیدن صدای قل قل و چکه کردن می‌تواند از تغییر حالت گاز و کارکرد بخش‌های داخلی باشد. اما وقتی افزایش صدا در زمان روشن بودن یخچال با لرزش بدنه همراه است یا صدای اضافی از پشت یخچال هر روز تکرار می‌شود باید دنبال علت دقیق رفت چون معمولا یک عامل ساده مثل تراز نبودن شروع کننده مشکل است و گاهی هم یک قطعه مثل فن یا ترموستات باعث بد کار کردن سیستم می‌شود.
۱. دستگاه تراز نیست و باعث لرزش همراه با صدای موتور می‌شود
یکی از رایج‌ترین علت‌های ایجاد صدای زیاد از موتور یخچال تراز نبودن دستگاه است. وقتی یخچال روی کف لق بزند یا وزن آن درست روی پایه‌ها تقسیم نشود لرزش کمپرسور به بدنه منتقل می‌شود. نتیجه این حالت معمولا صدای ناهنجار موتور و گاهی ضربه‌های خفیف است که در زمان کار کردن کمپرسور بیشتر حس می‌شود.
در این وضعیت صدا فقط یک بوق یا وزوز نیست. شما ممکن است شنیده شدن صدای بلند هنگام کار موتور را همراه با لرزش درب یا لرزش دیواره‌ها تجربه کنید. حتی اگر خود کمپرسور سالم باشد بدنه نقش تقویت کننده صدا را پیدا می‌کند و سر و صدای زیاد موتور یخچال چند برابر به گوش می‌رسد.
۲. لوله‌های کندانسور پشت یخچال به هم یا به دیوار تماس دارند
پشت بسیاری از یخچال‌ها شبکه و لوله‌های کندانسور قرار دارد. اگر این لوله‌ها شل باشند یا به هم بچسبند یا به دیوار تکیه کنند با لرزش طبیعی دستگاه شروع به ارتعاش می‌کنند. این ارتعاش معمولا به شکل تق تق یا لرزش شنیده می‌شود و کاربر آن را به اسم صدای غیرطبیعی یخچال گزارش می‌کند.
گاهی فقط چند میلی‌متر جابجایی یا تماس با دیوار باعث می‌شود صدای اضافی از پشت یخچال دائمی شود. در این حالت ممکن است فکر کنید نویز زیاد کمپرسور دارید اما در اصل صدای اصلی از تماس قطعات فلزی می‌آید و در لحظه روشن شدن موتور تشدید می‌شود.
۳. طبقات و کشوها درست جا نیفتاده اند
وقتی طبقات شیشه‌ای یا کشوهای داخلی خوب در جای خود ننشسته باشند با هر بار روشن شدن کمپرسور می‌لرزند. این صدا معمولا شبیه لرزش پلاستیک یا تق تق خفیف است و خیلی وقت‌ها به شکل سر و صدای غیرمعمول یخچال برداشت می‌شود چون از داخل کابین می‌آید نه از پشت دستگاه.
نکته مهم این است که این نوع صدا می‌تواند با صدای غیرعادی در زمان سرمایش اشتباه گرفته شود چون درست وقتی موتور شروع به کار می‌کند لرزش افزایش می‌یابد و طبقات هم واکنش نشان می‌دهند. بنابراین همیشه لازم نیست سراغ قطعات اصلی بروید تا علت صدای زیاد موتور یخچال را پیدا کنید.
۴. فن روی جسم یا قطعه‌ای می‌سابد
در بعضی یخچال‌ها فن برای گردش هوا در بخش فریزر یا گردش هوای سرد استفاده می‌شود. اگر چیزی در مسیر فن باشد یا پره‌ها به قطعه‌ای گیر کند صدای تیز و آزاردهنده ایجاد می‌شود. این صدا معمولا ناگهانی شروع می‌شود و کاربر آن را به شکل صدای آزاردهنده موتور توصیف می‌کند در حالی که منبع واقعی فن است.
نکته کلیدی این است که فن‌ها گاهی به صورت مقطعی روشن می‌شوند. به همین دلیل ممکن است کار کردن موتور همراه با صدا را فقط چند دقیقه تجربه کنید و بعد صدا قطع شود.
اگر صدا حالت جیغ یا ساییدگی دارد احتمال آسیب دیدن فن یا گیر کردن آن بیشتر است و باید جدی بررسی شود.
۵. دمپر یا دریچه برقی فرسوده است
در یخچال‌های نوفراست و بعضی مدل‌های آمریکایی یک دریچه برقی برای عبور هوای سرد بین بخش‌ها وجود دارد. وقتی بخش یخچال نیاز به سرما پیدا می‌کند فن فعال می‌شود و دریچه باز می‌شود. اگر این دریچه فرسوده شود ممکن است صدای جیرجیر یا ترک خوردن و تق تق تولید کند.
این نوع صدا معمولا با روشن شدن سیستم سرمایش شروع می‌شود و کاربر آن را به شکل صدا دادن موتور حین کار احساس می‌کند. اگر دریچه سخت باز شود یا پشت سر هم باز و بسته شود هم مصرف انرژی بالا می‌رود و هم صدای غیرعادی در زمان سرمایش بیشتر به گوش می‌رسد.
۶. فیوز حرارتی خراب است
فیوز حرارتی یک قطعه حفاظتی است که در چرخه یخ زدایی نقش دارد. اگر این قطعه درست کار نکند فرآیند یخ زدایی انجام نمی‌شود و یخ و گاهی گرد یخ روی بخش‌های داخلی جمع می‌شود. وقتی این یخ‌ها به مسیر فن نزدیک شوند صدای برخورد یا ساییدگی ایجاد می‌کنند.
در این حالت کاربر معمولا صدای غیرطبیعی یخچال را به شکل صدای فن یا صدای سایش می‌شنود و ممکن است همزمان افزایش صدا در زمان روشن بودن یخچال را هم تجربه کند. چون دستگاه برای جبران اختلال دمایی بیشتر کار می‌کند و صداها هم بیشتر می‌شوند.
| بخش / قطعه معیوب | نشانه مشکل | علت اصلی | راهکار |
|---|---|---|---|
| تراز بودن دستگاه | لرزش بدنه و صدای تق‌تق حین کار | ناترازی پایه‌ها و توزیع نامناسب وزن | تنظیم و تراز دقیق پایه‌های یخچال |
| لوله‌های کندانسور | صدای ارتعاش و تق‌تق از پشت دستگاه | برخورد لوله‌ها به یکدیگر یا دیوار | جابجایی لوله‌ها و ایجاد فاصله مناسب |
| طبقات و کشوها | صدای لرزش پلاستیک داخل کابین | جا نرفتن صحیح در جایگاه | چیدمان مجدد و محکم کردن کشوها |
| فن (گردش هوا) | صدای جیغ، سایش یا صدای تیز | برخورد پره‌ها با یخ یا جسم خارجی | پاک‌سازی مسیر یا تعویض موتور فن |
| دمپر (دریچه برقی) | صدای جیرجیر یا تق‌تق ناگهانی | فرسودگی و سخت باز شدن دریچه | روان‌کاری یا تعویض دریچه دمپر |
| فیوز حرارتی | صدای سایش (برخورد فن با یخ) | اختلال در چرخه دیفراست و انباشت یخ | بررسی و تعویض فیوز حرارتی معیوب |
| المنت دیفراست | کارکرد مداوم کمپرسور و صدای فن | یخ‌زدگی مسیر پره‌ها به دلیل خرابی المنت | تست اهمی و تعویض المنت حرارتی |
۷. المنت یا مقاومت دیفراست خراب است
مقاومت دیفراست وظیفه دارد یخ‌های تشکیل شده را آب کند. اگر این قطعه خراب شود یخ زدگی افزایش می‌یابد و همان طور که گفته شد یخ می‌تواند به فن برسد و صدا ایجاد کند. این وضعیت معمولا تدریجی است و شما کم کم متوجه سر و صدای زیاد موتور یخچال می‌شوید.
وقتی یخ زیاد می‌شود دستگاه برای حفظ سرما مجبور است بیشتر کار کند. نتیجه می‌تواند صدای مداوم کمپرسور یا حداقل طولانی‌تر شدن زمان کار کمپرسور باشد. اگر صدای فن تیزتر شده است احتمال تماس فن با یخ بالا می‌رود و باید چرخه دیفراست بررسی شود.
نتیجه‌گیری
برای تشخیص دقیق دلیل صدای زیاد موتور یخچال باید بدانید صدا از کجا می‌آید و در چه زمانی رخ می‌دهد. اگر صدا همراه با لرزش بدنه است بیشتر به تراز نبودن یا تماس قطعات پشت دستگاه نزدیک می‌شود. اگر صدا تیز و سایشی است احتمال درگیری فن با یخ یا قطعه بیشتر است. اگر صدا حالت کارکرد طولانی دارد باید کنترل دما و قطعاتی مثل ترموستات و سنسورها و برد و در مواردی خود کمپرسور را جدی بررسی کرد.
